TÌM HIỂU LỊCH SỬ QUA LĂNG KÍNH TRẺ - Kì 2: Vượt thử thách, theo đuổi đam mê

(MT 33 - 17/08/2018 14:42)

Để thực hiện được những dự án lịch sử "nghe mà đã" như ở kì 1, các bạn trẻ phải tự thân vận động làm rất nhiều phần việc. Ngoài ra, một "rổ" bí kíp và kĩ năng hay ho giúp ích cho việc thực hiện dự án cũng sẽ được bật mí trong kì 2 này.

Nội dung môn lịch sử hiện khá khô khan khi những câu chuyện sử nằm ẩn mình, nhường chỗ cho các con số thống kê về thành tích, thương vong... trên trang sách. Vì thế, các bạn trẻ đóng vai người kể chuyện lịch sử phải rất cân não, nghĩ cách làm thế nào để câu chuyện kể của mình trở nên hấp dẫn, sinh động hơn.

Bạn Tôn Thất Minh Khôi (admin trang Thiên Nam Lịch Đại Hậu Phi) dùng tranh cổ phong để minh họa cho bài viết thêm hấp dẫn. Đặc biệt, Khôi còn bắt sóng trào lưu Rich Kids chia sẻ về giá trị bộ trang phục của đông cung hoàng thái tử, thái tử... trong giai đoạn 1802 - 1945 được nhiều teen "thả tim". Bạn Thanh Huyền (Q.Gò Vấp) chia sẻ: "Dù không học khối xã hội nhưng mình lại bị mê mẫn bởi những giai thoại của lịch sử nên cực kì thích trang này. Theo dõi trang một thời gian, mình thấy tiếc nuối vô cùng, phải chi ngày xưa học cũng được nghe về những mẩu chuyện hay như vầy thì chắc môn lịch sử đã không là môn học nhàm chán rồi".

Nhóm Việt Sử Kiêu Hùng mượn thể loại phim diễn họa để kể chuyện về người anh hùng Võ Tánh, Tử chiến thành Đa Bang tái hiện bối cảnh đất nước những năm 1400 và trận chiến lịch sử giữa vua tôi nhà Hồ với giặc Minh xâm lược, Lý Thường Kiệt đại chiến Ung Châu Thành... cũng đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ khán giả teen.

Đây cũng là điều băn khoăn nhất của các bạn trẻ khi thực hiện dự án lịch sử, vì nếu muốn câu chuyện trở nên mượt mà, hấp dẫn cần "tưới" thêm tính nghệ thuật, nhưng nếu sáng tạo không khéo hoặc quá mức cần thiết có thể làm sai lệch kiến thức. Vì vậy trước khi bắt tay thực hiện, các bạn đều phải tự tìm hiểu, chuẩn bị tư liệu bằng việc chọn lọc, tham khảo và đối chiếu nội dung trong sách của các tác giả là nhà sử học, nhà nghiên cứu uy tín như: Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim, Đất nước Việt Nam qua các đời của Đào Duy Anh, Đại Việt Sử kí toàn thư...

Anh Trần Minh Tuấn (Founder dự án Việt Sử Kiêu Hùng) cho biết: "Mặc dù làm phim thuộc thể loại dã sử nhưng ngay từ ngày đầu, mình và các bạn trong team xác định kịch bản phải được xây dựng dựa trên sự nghiên cứu và phân tích kĩ lưỡng các tài liệu lịch sử uy tín. Thậm chí, cả nhóm còn đi Hà Nội khảo sát thực tế di tích thành Đa Bang để đảm bảo tính chính xác của sử liệu. Vì dù phim có được phóng tác, nâng tầm nghệ thuật điện ảnh "xịn" đến đâu mà nội dung bị méo mó, sai lệch thông tin thì tất cả chỉ là con số 0".

Minh Khôi cũng đồng tình với ý kiến trên và bật mí thêm: "Bên cạnh việc diễn giải từng sự kiện lịch sử bằng giọng văn của mình dựa trên các sử liệu uy tín, mình còn làm thêm một bước là tổng hợp kiến thức theo bề ngang, tức là chọn lọc những câu chuyện theo chủ đề nhất định, cụ thể là hậu phi Việt Nam trải dài qua các triều đại. Như vậy sẽ tạo sự thuận tiện trong việc tra cứu cho những bạn mới bắt đầu tìm hiểu".

Đối với các dự án giới thiệu văn hóa - một khía cạnh khác của lịch sử, nguồn tư liệu càng trở nên khan hiếm hơn, vì hầu như tất cả sách, hình ảnh thực tế tại đình, chùa đều bị mai một và biến mất dần, số lượng nghệ nhân nổi tiếng còn khá ít, như ở dòng tranh Hàng Trống chỉ còn duy nhất 1 nghệ nhân năm nay đã hơn 80 tuổi.

Chính vì khó khăn đó mà nhiều bạn đã đặt nghi vấn về tính đúng sai, tính khả thi của dự án. “Đây cũng là điều mà nhóm khá lăn tăn từ những ngày đầu, may mắn là có các chuyên gia đầu ngành như: nghệ nhân Lê Đình Nghiên, họa sĩ - nhà nghiên cứu mỹ thuật Phan Ngọc Khuê… làm cố vấn chuyên môn nên đảm bảo chính xác nguồn tư liệu cho dự án và thuyết phục được nhiều bạn hơn” – chị Vân Trịnh (phụ trách truyền thông dự án Họa sắc Việt) chia sẻ.

Tương tự như thế, nhóm bạn thực hiện dự án Vẽ về hát bội cũng rất lo lắng, sợ rằng nếu tập trung quá nhiều vào sự sáng tạo theo phong cách hiện đại mà không có cơ sở nền tảng thì tác phẩm rất dễ bị lạc lối sang hồ quảng, kinh kịch hay cải lương…. Và với nguồn tư liệu ít ỏi của Google, buộc các họa sĩ phải tìm đến những nhiếp ảnh gia chuyên chụp văn hóa để xin ảnh hoặc tìm mua sách cũ tham khảo. Éo le thay thông tin ít nhiều bị phai nhòe, hình ảnh bị vỡ hạt hoặc phai màu, có khi nhìn căng mắt mà vẫn không thấy rõ họa tiết đó là gì... nên sau khi phác thảo xong, các bạn họa sĩ trẻ sẽ gửi tranh cho NSND Đinh Bằng Phi hiệu đính. Và thời gian trung bình để hoàn thiện tác phẩm là khoảng 2 tháng. Nhờ đó, nhân vật hát bội tuy được giữ theo nguyên bản vở diễn nhưng sắc thái, hành động trên tranh lại được thể hiện dựa trên cảm nhận, tình cảm riêng của từng bạn họa sĩ nên dễ tạo sự đồng điệu với các bạn trẻ hơn.

Nhóm Vẽ về hát bội còn mời NSƯT Hữu Danh (Nhà hát nghệ thuật hát bội TP.HCM) tham gia thẩm định nội dung triển lãm và làm diễn giả giới thiệu loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc để tạo sự tin tưởng cho người xem.

Tài liệu khó mấy cũng có cách tìm nhưng nếu hoàn thành dự án mà kiến thức lịch sử, văn hóa không ứng dụng được vào cuộc sống hiện tại thì cũng chẳng thu được kết quả gì. Thế là các bạn trẻ phải “biến tấu” yếu tố truyền thống sao cho phù hợp với xu hướng và trở nên tiện ích hơn. Như nhóm Đại Việt Cổ Phong đã ra mắt tập sách tô màu, lịch năm mới đính kèm chú thích để teen có thể xem và hiểu ngay ý nghĩa sâu xa ẩn trong từng họa tiết; nhóm SRiver thì gợi ý dùng hình tượng trong bức Canh nông vi bản của tranh Hàng Trống để làm bao bì sản phẩm hay chi tiết quạt trong tranh Thánh mẫu thượng ngàn dùng in lên khăn lụa…

Và từ những trang fanpage viết bài kể chuyện lịch sử đơn lẻ, mang tính cá nhân, các bạn trẻ đã tập hợp nhau lại cùng xây dựng diễn đàn trao đổi kiến thức lịch sử mang tên Sử Talk. Trong mỗi buổi họp mặt, các diễn giả là những người nghiên cứu sử học, sử gia sẽ cùng bàn về một nhân vật hoặc sự kiện lịch sử nào đó, chẳng hạn: Quang Trung - Sống rực rỡ chết cũng rực rỡ, Gia Long - Con đường hoàng đế, Hưng Đạo Vương - Trên cả khúc tráng ca….

Các diễn giả chia sẻ câu chuyện lịch sử với các bạn trẻ trong một buổi offline.

Đặc biệt, ban tổ chức luôn khuyến khích các bạn khán giả đưa ra ý kiến phản biện với góc nhìn đa chiều. "Đây là điều mình thích nhất, vì ở lớp không có nhiều thời gian cho phần tranh luận, với lại kiến thức thường đã được "mặc định" sẵn nên các bạn trong lớp cũng ngại nêu quan điểm cá nhân" - bạn Minh Thành (Q.Tân Bình) chia sẻ. Tất cả teen đều ngồi lắng nghe chăm chú đến cuối buổi và hăng hái phát biểu chứ không bỏ về giữa chừng. Điều này chứng minh lịch sử không quá chán hay khô khan, chủ yếu là do cách truyền đạt thế nào để kiến thức trở nên gần gũi, dễ hiểu, dễ nhớ mà thôi.

Qua từng buổi nói chuyện, lượng khán giả ngày một tăng nhanh, từ con số ban đầu chỉ hơn chục người mà bây giờ đã đạt đến hàng trăm. Và theo yêu cầu của nhiều khán giả trẻ, diễn đàn Sử Talk sẽ "tiến công" ra miền Bắc trong thời gian tới và mở rộng chủ đề thêm mảng văn hóa để chương trình thêm phong phú. Như chủ đề Lệ Chi Viên và hành trình điện ảnh, các diễn giả còn thảo luận tìm cách đưa lịch sử lên phim sao cho "ngon lành" được teen bấm Like.

Qua hai kì báo, Mực Tím đã giới thiệu những dự án lịch sử hay do các bạn trẻ thực hiện và nhận được nhiều phản hồi của các thầy cô, các bạn độc giả. Mời các bạn đọc tiếp kì 3 đăng trên báo MT số 34 - Phát hành sáng thứ 2 ngày 20/8/2018 nhé!

Bình luận