Sống chung với... nắng

(MT 15 - 11/04/2019 13:51)

Mùa hè nắng nóng không phải chuyện lạ, thế nhưng, cái nắng “như thiêu như đốt” tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư da được nhắc đi nhắc lại thời gian gần đây khiến nhiều teen e ngại.

Nắng là do… mặt trời khó ở?

Nắng nóng chủ yếu là do cường độ tia UV (tử ngoại) tăng vượt ngưỡng cho phép, nguyên nhân được cho là do biến động thời tiết cộng thêm khoảng cách giữa mặt trời và trái đất thu hẹp cùng độ mỏng của tầng ozone. Điều này giải thích vì sao tia UV đậm đặc vào thời điểm nhất định, khoảng từ 10 - 15 giờ mỗi ngày.

UV “sát thủ” làn da

Hẳn teen không lạ những trò xấu của UV với làn da như đen da, cảm nắng, đặc biệt ung thư da - một loại ung thư nguy hiểm trong hàng ngũ bệnh nan y. Thật ra, chưa đợi đến ung thư thì UV ở mức vừa vừa phải phải vẫn gây không ít phiền toái cho những ai “dãi nắng dầm mưa”.

Lắm chuyện từ nắng

Ngoài những tai biến dễ đoán như cảm nắng, sốc nhiệt, đột quỵ, ánh nắng và UV còn là tác giả của loạt tai hại lạ lẫm với teen như phù nhiệt (sưng), phát ban nhiệt (đỏ ngứa), chuột rút... Nhiều người hẳn bất ngờ với kịch bản đáng sợ là khi đang đạp xe dưới nắng bỗng ngã lăn ra đường vì chứng vọp bẻ nhiệt.

“Nắng bể đầu”

“Nắng bể đầu” là một cách gọi hơi quá nhưng sự thật nhức đầu là chuyện “chạy trời không khỏi nắng” với nhiều người. Bệnh này có thể giải thích thế này: nắng nóng làm giãn nở mạch máu não vô tình đè ép nhẹ vào não sinh đau. Điều này giải thích có người đau đầu theo mạch nhịp tim.

Nắng - kẻ thù trắng da dày tóc

Can dự phái đẹp là việc tia UV được xem “tay trùm” có máu mặt gây lão hóa da. Vấn nạn “già trước tuổi” của da diễn ra âm thầm nhưng cái hậu thì đắng chát cho teen với những dấu hiệu “xế chiều” tuổi trăng tròn nhăn da, thâm da, chân chim, tàn nhang...

Cườm mắt vì nắng

Một nạn nhân bị vạ hơi vô duyên từ UV là đôi mắt. Người ta đã cảnh báo tia tử ngoại là thủ phạm “cộm cán” gây đục thủy tinh thể (cườm mắt), đục dịch kính (ruồi bay) và thoái hóa hoàng điểm... Nhiều bạn trẻ mặt búng ra sữa đã sớm bị cườm, phần lớn là do ánh nắng. Những teen “nhìn đời qua hai miếng mảnh chai” càng có nguy cơ tăng độ cận nếu cứ dang mình ngoài nắng nhiều.

Tránh nắng chẳng hổ mặt nào

Mặt trời khó chơi nhưng phòng tránh lại không quá phức tạp: hạn chế dang nắng, nhất là vào giờ cao điểm, mặc quần áo dài, che ô, thoa kem chống nắng... Coi dễ không tưởng nhưng thực tế không ít người, nhất là teen lại hay bỏ qua.

Nữ Ninja kín mít - không tốt như bạn tưởng

Để chống nắng, nhiều bạn gái ăn vận theo trường phái “Ninja” kín mít từ mũ nón, áo chống nắng, khẩu trang, kính mát, váy chống nắng... Tuy nhiên, vấn đề là trang phục kín bưng, hầm hập lại có nguy cơ làm hại tụi mình. Ai cũng biết tăng nhiệt cơ thể chính là thủ phạm gây sốc nhiệt, cảm nhiệt. Kín bưng còn triệt đường mồ hôi bay hơi làm da luôn trong tình trạng nhơm nhớp mở đường cho các bệnh ngoài da. Mồ hôi lã chã còn làm tăng mất nước, khoáng sinh choáng váng, chuột rút, mơ hồ nguy hiểm khi lái xe.

Sốc nhiệt vì máy lạnh

Một kiểu trốn nắng dễ làm là trốn vào bóng râm từ mái hiên, bóng cây hoặc “tị nạn” trong siêu thị, cửa hàng có máy lạnh. Tưởng vô hại nhưng thật ra chiêu này tiềm ẩn nhiều rủi ro bởi sự chênh lệch nhiệt độ cao giữa cái nóng điên đầu bên ngoài và không khí mát rượi máy lạnh bên trong có thể gây sốc nhiệt, hậu quả có khi còn… thê thảm hơn. Cái cần nói là cú sốc này lại có cơ hội diễn ra hai lần: lần đầu bước vào nóng - lạnh và lần bước ra lạnh - nóng. Những ai có hệ điều hành quản nhiệt kém như trẻ con, người già, teen “nắng không ưa mưa không chịu” có nguy cơ bị những cú sốc này hạ “đo ván”.

Kem chống nắng - đọc kĩ hướng dẫn trước khi dùng

Thoa kem chống nắng thường được dùng khi tắm biển nhưng với tình hình nắng cháy này chúng được nhiều người dùng thường quy mỗi khi ra đường. Vấn đề là nếu không biết cách xài thì chẳng những công cốc mà còn khiến người dùng chủ quan bỏ qua những biện pháp bảo vệ khác. Có ít nhất hai loại kem chống nắng: vật lí (sunblock) tác dụng như lớp “áo khoác” che chắn đơn giản và loại hóa học (sunscreen) cao tay hơn có thể xử lí hóa giải UV.

Quan trọng nhất là chỉ số chống nắng (SPF) cho biết thời gian tối đa mà lớp kem bảo vệ làm việc của nó. Nhiều teen cứ tưởng thoa xong lớp kem cho dày, phủ hết mặt da, là yên chí lớn dang nắng cả ngày mà không biết mình bị chơi vố đau với làn da không được bảo vệ.

Bác sĩ ĐỖ MINH TUẤN

BẠN CÓ NHỮNG THẮC MẮC KHÔNG BIẾT HỎI AI?

Bạn có những thắc mắc liên quan đến vấn đề tâm sinh lí, hãy mạnh dạn gửi câu hỏi của mình về địa chỉ: phongmachmuctim@gmail.com. Những thắc mắc của bạn sẽ được Mực Tím gửi đến các chuyên gia.

Bình luận